Vinçler ve Kaldırma Teçhizatları (Monoray, Traksiyonel, Çektirme, Gerdirme ve Benzeri)

Vinçler ve Kaldırma Teçhizatları Nedir?

Vinçler ve kaldırma teçhizatları; yüklerin dikey veya yatay doğrultuda kaldırılması, taşınması ve sabitlenmesi amacıyla kullanılan mekanik kaldırma ekipmanlarıdır.

Bu grup içerisinde;

·        Monoray vinç sistemleri

·        Traksiyonel (çekişli) kaldırma sistemleri

·        Çektirme (tirfor) sistemleri

·        Gerdirme ekipmanları

·        Caraskal ve zincirli kaldırma sistemleri

yer almaktadır.

Bu ekipmanlar genellikle;

·        Fabrika üretim alanlarında

·        Depolarda

·        Montaj hatlarında

·        İnşaat sahalarında

·        Makine kurulum alanlarında

kullanılır.

Halat kopması, zincir aşınması, kanca deformasyonu veya aşırı yükleme durumunda ciddi iş kazaları meydana gelebilir. Bu nedenle vinçler ve kaldırma teçhizatları mevzuat kapsamında periyodik kontrole tabidir.

İlgili Ulusal ve Uluslararası Standartlar

Vinç ve kaldırma teçhizatlarının tasarım, imalat ve kontrol kriterleri aşağıdaki standartlara dayanmaktadır:

·        TS EN 13157 – Elle Kumandalı Kaldırma Ekipmanları

·        TS EN 14492 – Güç Tahrikli Vinçler

·        TS EN 15011 – Kaldırma Sistemleri

·        TS EN 818 – Zincirler

·        TS EN 1677 – Kaldırma Aksesuarları

·        TS EN 12385 – Çelik Halatlar

·        Makine Emniyeti Yönetmeliği (2006/42/AT)

Bu standartlar; yük kapasitesi, güvenlik katsayıları, kanca ve bağlantı ekipmanları ile fren sistemlerini kapsar.

Periyodik Kontrol ve Mevzuat Dayanağı

Vinçler ve kaldırma teçhizatları, 25.04.2013 tarihli ve 28628 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında “Kaldırma ve İletme Ekipmanları” sınıfında yer almaktadır.

Yönetmeliğin EK-III bölümüne göre;

·        Periyodik kontroller ilgili standartlarda aksi belirtilmediği sürece yılda en az bir (1) kez yapılır.

·        Statik yük testi, anma yükünün en az %125’i (1,25 katı) ile uygulanır.

·        Dinamik testler gerçekleştirilir.

·        Halat, zincir, kanca, tambur ve fren sistemleri kontrol edilir.

·        Bağlantı ekipmanları ve askı aparatları incelenir.

·        Kontroller yalnızca yönetmelikte belirtilen yetkili kişiler tarafından yapılabilir.

·        Kontrol sonuçları raporlanır ve işveren tarafından saklanır.

İşverenin Yükümlülükleri

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili Yönetmelik hükümleri doğrultusunda işveren;

MADDE 5 – Genel Yükümlülük

Vinç ve kaldırma teçhizatlarının güvenli şekilde çalışmasını sağlamak ve gerekli bakım ile periyodik kontrolleri yaptırmakla yükümlüdür.

MADDE 7 – Periyodik Kontrol

·        Kurulum sonrası

·        Yer değişikliği sonrası

·        Halat veya zincir değişimi sonrası

·        Önemli bakım ve onarım sonrası

·        Arıza veya kaza durumlarında

ekipmanın yeniden kontrol edilmesini sağlar.

MADDE 6/A – Önemli Bakım ve Onarım

Yük taşıyan sistemlerde yapılan önemli değişiklik sonrası ekipman kontrol edilmeden devreye alınamaz.

MADDE 14/A – Yetkilendirme

Periyodik kontroller yalnızca yetkili kişiler tarafından yapılabilir. Yetkisiz kişilerce düzenlenen raporlar geçersizdir.