Titreşim; çalışma sırasında kullanılan makine, ekipman ve araçlardan çalışan vücuduna aktarılan mekanik salınımlardır. Çalışanlar bu titreşimleri elleri, kolları veya tüm vücutlarıyla hissederler. Titreşim ölçümüne ortam ve iş ekipmanı incelemesi ile başlanır. Titreşim kaynağı olan makine veya araçlar belirlenir. Çalışanın yaptığı iş ve ekipmanı kullanım süresi gözlemlenir. Çalışma pozisyonu (ayakta, oturarak, araç kullanımı vb.) değerlendirilir. Maruziyet süresi ve tekrar sıklığı tespit edilir. Ön incelemelerin ardından ölçüm cihazı uygun noktalara yerleştirilir:

• El-kol titreşimi ölçümünde: sensör, çalışanın titreşimli aleti tuttuğu noktaya yakın konumlandırılır.

• Tüm vücut titreşimi ölçümünde: sensör, koltuk yüzeyi, ayak platformu veya zemin temas noktalarına yerleştirilir.

Ölçüm süresince titreşim ivmesi (m/s²) değerleri kaydedilir. Elde edilen veriler günlük maruziyet değerlerine dönüştürülerek değerlendirilir ve yönetmelikte belirtilen maruziyet etkin değerleri ile karşılaştırılır.

Titreşim etkileri nedir ?

El-kol titreşimi, genellikle elde tutulan titreşimli aletlerin (taşlama, matkap, zımpara vb.) kullanımı sırasında ortaya çıkar.

Tüm vücut titreşimi ise forklift, iş makinesi, kamyon, traktör gibi araçların kullanımı sırasında, özellikle oturarak veya ayakta çalışırken vücuda iletilir.

Uzun süreli titreşime maruziyet; dolaşım bozuklukları, kas ve iskelet sistemi rahatsızlıkları, sinir sistemi hasarları, bel ve omurga problemleri, yorgunluk, dikkat azalması ve iş kazası riskinde artış gibi olumsuz etkilere yol açabilir.

İlgili Yönetmelik ne diyor?

30.12.2012 tarihli ve 28513 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren: “Çalışanların Titreşimle İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik”. Bu Yönetmeliğin amacı; çalışanların maruz kaldıkları titreşimin sağlık ve güvenlik üzerindeki risklerini önlemek veya en aza indirmek, maruziyet sınırlarını belirlemek ve işveren yükümlülüklerini düzenlemektir.

İşveren yükümlülükleri nelerdir?

Çalışanların Titreşimle İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik özeti 

MADDE 6 – İşveren, çalışanların maruz kaldığı mekanik titreşim düzeyini, işyerinde gerçekleştirilen risk değerlendirmesinde ele alır, gerekiyor ise ölçümler yaptırarak mekanik titreşime maruziyeti belirler. Bu ölçümler,20/08/2013 tarihli ve 28741 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analizi Yapan Laboratuvarlar Hakkında Yönetmeliğe göre yapılır. 

MADDE 7 – İşveren; işyerinde yürütülen risk değerlendirmesi kapsamında, mekanik titreşimden kaynaklanan riskleri değerlendirirken maruziyetin türü, düzeyi ve süresi ile maruziyet sınır ve eylem değerlerini esas alır. Değerlendirmede çalışanların sağlık ve güvenliği üzerindeki etkiler, iş ekipmanları ve çalışma ortamı ile olan etkileşimler, imalatçı tarafından sağlanan titreşim bilgileri, alternatif düşük titreşimli ekipman imkânları, maruziyetin çalışma saatleri dışındaki devamlılığı, özel çalışma koşulları ve sağlık gözetimi sonuçları dikkate alınır.

MADDE 8 – Riskler ile kaynağında mücadelenin uygulanabilirliği ve teknik gelişmeler dikkate alınarak, mekanik titreşime maruziyetten kaynaklanabilecek riskler kaynağında yok edilir veya en aza indirilir.

MADDE 9 – Çalışanların mekanik titreşime maruziyeti, hiçbir koşulda mevzuatta belirlenen maruziyet sınır değerlerini aşamaz. Alınan tüm kontrol tedbirlerine rağmen sınır değerlerin aşıldığının tespit edilmesi halinde işveren; maruziyeti derhal sınır değerlerin altına indirecek önlemleri uygular, aşım nedenlerini belirler ve tekrarını önlemek amacıyla gerekli koruyucu ve önleyici tedbirleri alır.

MADDE 10 – İşveren; mekanik titreşime maruz kalan çalışanların veya temsilcilerinin, işyerinde yapılan risk değerlendirmesi sonuçları doğrultusunda; titreşimin oluşturabileceği riskler, alınan önleyici tedbirler, maruziyet sınır ve eylem değerleri, ölçüm ve değerlendirme sonuçları, olası yaralanmalar ve belirtileri, sağlık gözetimi şartları ile güvenli çalışma yöntemleri hakkında bilgilendirilmelerini ve eğitilmelerini sağlar. Ayrıca çalışanların görüşlerinin alınmasını ve sürece katılımlarını temin eder.

MADDE 11 – İşveren, 6331 sayılı Kanuna göre bu Yönetmeliğin kapsadığı konular ile ilgili çalışanların veya temsilcilerinin görüşlerini alır ve katılımlarını sağlar.