Manipülatörler

Manipülatör Nedir?

Manipülatörler; yüklerin insan gücü yerine mekanik sistemler aracılığıyla kaldırılması, döndürülmesi, taşınması ve konumlandırılması amacıyla kullanılan kaldırma ve yönlendirme ekipmanlarıdır.

Genellikle;

·        Vakumlu manipülatörler

·        Pnömatik manipülatörler

·        Elektrikli manipülatörler

·        Denge kollu (balancer) sistemler

·        Döner kollu yük taşıma sistemleri

şeklinde tasarlanırlar.

Kullanım alanları:

·        Otomotiv sanayi

·        Beyaz eşya üretimi

·        Cam ve panel üretimi

·        Metal işleme tesisleri

·        Lojistik ve montaj hatları

Manipülatörler operatör destekli çalışır ve yükü hassas şekilde konumlandırmayı sağlar. Ancak aşırı yükleme, vakum kaybı, bağlantı elemanı arızası veya mekanik kol deformasyonu durumunda ciddi iş kazaları meydana gelebilir.

Bu nedenle manipülatörler mevzuat kapsamında periyodik kontrole tabidir.

İlgili Ulusal ve Uluslararası Standartlar

Manipülatörlerin tasarım, imalat ve kontrol kriterleri aşağıdaki standartlara dayanmaktadır:

·        TS EN 13155 – Sabit Kaldırma Aksesuarları

·        TS EN ISO 12100 – Makine Emniyeti

·        TS EN 60204-1 – Makinalarda Elektrik Donanımı

·        TS EN 13849 – Güvenlikle İlgili Kontrol Sistemleri

·        Makine Emniyeti Yönetmeliği (2006/42/AT)

Bu standartlar; yük taşıma kapasitesi, güvenlik katsayıları, bağlantı noktaları, kontrol sistemleri ve acil durdurma mekanizmalarını kapsar.

Periyodik Kontrol ve Mevzuat Dayanağı

Manipülatörler, 25.04.2013 tarihli ve 28628 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında “Kaldırma ve İletme Ekipmanları” sınıfında yer almaktadır.

Yönetmeliğin EK-III bölümüne göre;

·        Periyodik kontroller ilgili standartlarda aksi belirtilmediği sürece yılda en az bir (1) kez yapılır.

·        Statik yük testi, anma yükünün en az %125’i (1,25 katı) ile uygulanır.

·        Vakum sistemleri (varsa) test edilir.

·        Mekanik kol ve bağlantı noktaları incelenir.

·        Fren ve kilit sistemleri kontrol edilir.

·        Elektrik ve kontrol sistemi test edilir.

·        Kontroller yalnızca yönetmelikte belirtilen yetkili kişiler tarafından yapılabilir.

·        Kontrol sonuçları raporlanır ve işveren tarafından saklanır.

İşverenin Yükümlülükleri

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili mevzuat doğrultusunda işveren;

MADDE 5 – Genel Yükümlülük

Manipülatörlerin güvenli şekilde çalışmasını sağlamak ve gerekli bakım ile periyodik kontrolleri yaptırmakla yükümlüdür.

MADDE 7 – Periyodik Kontrol

·        Kurulum sonrası

·        Yer değişikliği sonrası

·        Vakum sistemi veya taşıyıcı kol değişimi sonrası

·        Önemli bakım ve onarım sonrası

·        Arıza veya kaza durumlarında

ekipmanın yeniden kontrol edilmesini sağlar.

MADDE 14/A – Yetkilendirme

Periyodik kontroller yalnızca yetkili kişiler tarafından yapılabilir. Yetkisiz kişilerce düzenlenen raporlar geçersizdir.