Kriyojenik Tanklar

Kriyojenik Tanklar Nedir?

Kriyojenik tanklar; sıvılaştırılmış gazların çok düşük sıcaklıklarda depolanması amacıyla tasarlanan özel yalıtımlı basınçlı kaplardır.

Bu tanklarda genellikle; Sıvı Oksijen (LOX), Sıvı Azot (LIN), Sıvı Argon (LAR), Sıvı Karbondioksit (LCO₂) ve LNG (Sıvılaştırılmış Doğal Gaz) gibi gazlar depolanmaktadır.

Bu tanklar;

• Hastanelerde
• Çelik üretim tesislerinde
• Gıda sektöründe
• Kimya ve enerji tesislerinde
• Endüstriyel gaz dolum tesislerinde

kullanılır.

Düşük sıcaklık, malzeme kırılganlığı, ani gazlaşma ve yüksek basınç riski nedeniyle kriyojenik tanklar yüksek riskli basınçlı ekipmanlar olarak değerlendirilir ve mevzuat kapsamında periyodik kontrole tabidir.

İlgili Ulusal ve Uluslararası Standartlar

Kriyojenik tankların tasarım, imalat ve kontrol kriterleri aşağıdaki standartlara dayanmaktadır:

• TS EN 13458 – Kriyojenik Kaplar
• TS EN 13530 – Kriyojenik Tanklar (Sabit)
• TS EN 1251 – Kriyojenik Tank Güvenlik Kuralları
• TS EN 13445 – Basınçlı Kaplar
• Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği (2014/68/AB – PED)
• ADR / RID (Taşınabilir sistemlerde)

Bu standartlar; tank gövdesi, vakum izolasyonu, emniyet ventilleri, buharlaşma kontrol sistemleri ve güvenlik mesafelerini kapsar.

Periyodik Kontrol ve Mevzuat Dayanağı

Kriyojenik tanklar, 25.04.2013 tarihli ve 28628 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında “Basınçlı Kap ve Tesisatlar” sınıfında yer almaktadır.

Yönetmeliğin EK-III bölümüne göre;

• Kriyojenik tankların periyodik kontrolleri, ilgili standartlarda aksi belirtilmediği sürece yılda en az bir (1) kez yapılır.
• Tank gövdesi, vakum yalıtım sistemi ve basınç emniyet ekipmanları kontrol edilir.
• Emniyet ventili ve basınç göstergeleri incelenir.
• Gerekli hallerde tahribatsız muayene yöntemleri uygulanır.
• Kontroller yalnızca yönetmelikte belirtilen yetkili kişiler tarafından yapılabilir.
• Kontrol sonuçları raporlanır ve işveren tarafından saklanır.

İşverenin Yükümlülükleri

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili Yönetmelik hükümleri doğrultusunda işveren;

MADDE 5 – Genel Yükümlülük

Kriyojenik tankların güvenli şekilde çalışmasını sağlamak ve gerekli bakım ile periyodik kontrolleri yaptırmakla yükümlüdür.

MADDE 7 – Periyodik Kontrol

• Kurulum sonrası
• Önemli bakım ve onarım sonrası
• Arıza, kaza veya uzun süreli kullanım dışı kalma durumlarında

tankların yeniden kontrol edilmesini sağlar.

MADDE 6/A – Önemli Bakım ve Onarım

Basınç taşıyan kısımlarda veya izolasyon sisteminde yapılan önemli bakım sonrası ekipman kontrol edilmeden devreye alınamaz.

MADDE 14/A – Yetkilendirme

Periyodik kontroller yalnızca yetkili kişiler tarafından yapılabilir. Yetkisiz kişilerce düzenlenen raporlar geçersizdir.