Kapalı Genleşme Tankları

Kapalı Genleşme Tankları Nedir?

Kapalı genleşme tankları; ısıtma, soğutma ve hidrofor sistemlerinde, suyun sıcaklık değişimine bağlı olarak hacim artışını dengelemek amacıyla kullanılan basınçlı kaplardır.

Sistem içerisinde su ısındıkça genleşir ve basınç artışı meydana gelir. Kapalı genleşme tankları, içindeki membran (diyafram) yapısı sayesinde bu basınç artışını absorbe ederek sistemin zarar görmesini engeller.

Bu tanklar genellikle;

• Merkezi ısıtma sistemlerinde
• Kazan dairelerinde
• Soğutma sistemlerinde
• Hidrofor tesisatlarında
• Endüstriyel proses hatlarında

kullanılmaktadır.

Membran yırtılması, ön basınç kaybı veya gövde zayıflaması durumunda sistem basıncı kontrolsüz şekilde yükselebilir ve bu durum ciddi hasar ve kazalara yol açabilir. Bu nedenle kapalı genleşme tankları mevzuat kapsamında periyodik kontrole tabidir.

İlgili Ulusal ve Uluslararası Standartlar

Kapalı genleşme tanklarının tasarım, imalat ve kontrol kriterleri aşağıdaki standartlara dayanmaktadır:

• TS EN 13831 – Kapalı Genleşme Tankları
• TS EN 12828 – Binalarda Isıtma Sistemleri
• TS EN 13445 – Basınçlı Kaplar
• Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği (2014/68/AB – PED)

Bu standartlar tank gövdesi, membran yapısı, basınç dayanımı ve emniyet kriterlerini belirler.

Periyodik Kontrol ve Mevzuat Dayanağı

Kapalı genleşme tankları, 25.04.2013 tarihli ve 28628 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında “Basınçlı Kap ve Tesisatlar” sınıfında yer almaktadır.

Yönetmeliğin EK-III bölümüne göre;

• Kapalı genleşme tanklarının periyodik kontrolleri, ilgili standartlarda aksi belirtilmediği sürece yılda en az bir (1) kez yapılır.
• Tank gövdesi, membran durumu, basınç değerleri ve bağlantı ekipmanları kontrol edilir.
• Gerekli hallerde basınç testi uygulanır.
• Kontroller yalnızca yönetmelikte belirtilen yetkili kişiler tarafından yapılabilir.
• Kontrol sonuçları raporlanır ve işveren tarafından saklanır.

İşverenin Yükümlülükleri

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili Yönetmelik hükümleri doğrultusunda işveren;

MADDE 5 – Genel Yükümlülük

Genleşme tanklarının güvenli şekilde çalışmasını sağlamak ve gerekli bakım ile periyodik kontrolleri yaptırmakla yükümlüdür.

MADDE 7 – Periyodik Kontrol

• Kurulum sonrası
• Önemli bakım ve onarım sonrası
• Arıza veya uzun süreli kullanım dışı kalma durumlarında

tankların yeniden kontrol edilmesini sağlar.

MADDE 6/A – Önemli Bakım ve Onarım

Tank gövdesi veya basınç taşıyan kısımlarda yapılan önemli bakım sonrası ekipman kontrol edilmeden devreye alınamaz.

MADDE 14/A – Yetkilendirme

Periyodik kontroller yalnızca yetkili kişiler tarafından yapılabilir. Yetkisiz kişilerce düzenlenen raporlar geçersizdir.