İnşaat Asansörleri

İnşaat Asansörleri Nedir?

İnşaat asansörleri; şantiye ortamında personel ve/veya yük taşımak amacıyla kullanılan, mastlı (dikmeli) dikey taşıma sistemleridir.

Bu sistemler genellikle;

·        Yük asansörü

·        Personel asansörü

·        Personel + yük taşıyıcı kombine sistemler

olarak tasarlanır.

İnşaat asansörleri;

·        Çok katlı bina projelerinde

·        Köprü ve altyapı projelerinde

·        Sanayi tesisi inşaatlarında

·        Yüksek yapı şantiyelerinde

kullanılmaktadır.

Çalışma yüksekliği proje ihtiyacına göre değişmekle birlikte 20 metre ile 200 metre ve üzeri seviyelere ulaşabilmektedir.

Halat/dişli sistemi arızası, mast bağlantı zayıflığı, kapı kilit sistemi arızası veya aşırı yükleme durumunda ciddi yaralanma ve ölüm riski oluşabilir. Bu nedenle inşaat asansörleri mevzuat kapsamında periyodik kontrole tabidir.

İlgili Ulusal ve Uluslararası Standartlar

İnşaat asansörlerinin tasarım, imalat ve kontrol kriterleri aşağıdaki standartlara dayanmaktadır:

·        TS EN 12159 – Personel ve Yük Taşıyan İnşaat Asansörleri

·        TS EN 12158 – Yük Taşıyan İnşaat Asansörleri

·        TS EN 60204-32 – Kaldırma Makinelerinde Elektrik Donanımı

·        TS EN ISO 12100 – Makine Emniyeti

·        Makine Emniyeti Yönetmeliği (2006/42/AT)

Bu standartlar; mast bağlantıları, dişli kremayer sistemi, güvenlik frenleri, hız sınırlayıcı sistem ve kapı kilit mekanizmalarını kapsar.

Periyodik Kontrol ve Mevzuat Dayanağı

İnşaat asansörleri, 25.04.2013 tarihli ve 28628 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında “Kaldırma ve İletme Ekipmanları” sınıfında yer almaktadır.

Yönetmeliğin EK-III bölümüne göre;

·        İnşaat asansörlerinin periyodik kontrolleri ilgili standartlarda aksi belirtilmediği sürece yılda en az bir (1) kez yapılır.

·        Statik ve dinamik yük testleri gerçekleştirilir.

·        Statik test yükü genellikle anma yükünün en az %125’i (1,25 katı) olarak uygulanır.

·        Mast bağlantıları, ankraj noktaları ve kremayer sistemi kontrol edilir.

·        Aşırı hız güvenlik freni test edilir.

·        Kapı kilit sistemleri ve limit switchler incelenir.

·        Elektrik ve acil durdurma sistemi test edilir.

·        Kontroller yalnızca yönetmelikte belirtilen yetkili kişiler tarafından yapılabilir.

·        Kontrol sonuçları raporlanır ve işveren tarafından saklanır.

İşverenin Yükümlülükleri

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili Yönetmelik hükümleri doğrultusunda işveren;

MADDE 5 – Genel Yükümlülük

İnşaat asansörlerinin güvenli şekilde çalışmasını sağlamak ve gerekli bakım ile periyodik kontrolleri yaptırmakla yükümlüdür.

MADDE 7 – Periyodik Kontrol

·        Kurulum sonrası

·        Mast yükseltme (ilave kat ekleme) sonrası

·        Yer değişikliği sonrası

·        Önemli bakım ve onarım sonrası

·        Arıza veya kaza durumlarında

asansörün yeniden kontrol edilmesini sağlar.

Operatör Yükümlülüğü

İşveren, asansörü kullanacak personelin gerekli eğitimi almasını ve yetkilendirilmesini sağlar.

MADDE 14/A – Yetkilendirme

Periyodik kontroller yalnızca yönetmelikte belirtilen yetkili kişiler tarafından yapılabilir. Yetkisiz kişilerce düzenlenen raporlar geçersizdir.