Basınçlı Hava ve Gaz Tankları

Basınçlı Hava ve Gaz Tankları Nedir?

Basınçlı hava ve gaz tankları; kompresörler veya gaz sistemleri tarafından üretilen basınçlı havayı ya da çeşitli gazları belirli bir basınç altında depolamak amacıyla kullanılan basınçlı kaplardır.

Bu tanklar;

• Sanayi tesislerinde
• Üretim hatlarında
• Boya ve pnömatik sistemlerde
• Atölyelerde
• Hastanelerde (medikal gaz sistemleri)
• Enerji ve otomasyon sistemlerinde

kullanılmaktadır.

Tank içerisinde depolanan enerji, ani basınç boşalması durumunda ciddi patlama etkisi oluşturabilir. Bu nedenle basınçlı hava ve gaz tankları patlama riski taşıyan basınçlı ekipmanlar olarak değerlendirilir ve mevzuat kapsamında periyodik kontrole tabidir.

İlgili Ulusal ve Uluslararası Standartlar

Basınçlı hava ve gaz tanklarının tasarım, imalat ve kontrolleri aşağıdaki standart ve mevzuatlar çerçevesinde değerlendirilir:

• TS EN 13445 – Basınçlı Kaplar
• TS EN 286 – Basit Basınçlı Kaplar
• TS EN 1012-1 – Kompresörler
• TS EN ISO 4126 – Emniyet Ventilleri
• Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği (2014/68/AB – PED)

Bu standartlar tank gövdesi, kaynak dikişleri, emniyet ventili, manometre ve basınç dayanım kriterlerini kapsar.

Periyodik Kontrol ve Mevzuat Dayanağı

Basınçlı hava ve gaz tankları, 25.04.2013 tarihli ve 28628 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında “Basınçlı Kap ve Tesisatlar” sınıfında yer almaktadır.

Yönetmeliğin EK-III bölümüne göre;

• Basınçlı hava ve gaz tanklarının periyodik kontrolleri, ilgili standartlarda aksi belirtilmediği sürece yılda en az bir (1) kez yapılır.
• Tank gövdesi, kaynak bölgeleri, emniyet ventili ve basınç göstergesi kontrol edilir.
• Gerekli hallerde hidrostatik test uygulanır.
• Tahribatsız muayene yöntemleri kullanılabilir.
• Kontroller yalnızca yönetmelikte belirtilen yetkili kişiler tarafından yapılabilir.
• Kontrol sonuçları raporlanır ve işveren tarafından saklanır.

İşverenin Yükümlülükleri

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili Yönetmelik hükümleri doğrultusunda işveren;

MADDE 5 – Genel Yükümlülük

Basınçlı hava ve gaz tanklarının güvenli şekilde çalışmasını sağlamak ve gerekli bakım ile periyodik kontrolleri yaptırmakla yükümlüdür.

MADDE 7 – Periyodik Kontrol

• Kurulum sonrası
• Önemli bakım ve onarım sonrası
• Arıza, kaza veya uzun süreli kullanım dışı kalma durumlarında

tankların yeniden kontrol edilmesini sağlar.

MADDE 6/A – Önemli Bakım ve Onarım

Tank gövdesinde veya basınç taşıyan kısımlarda yapılan önemli bakım sonrası ekipman kontrol edilmeden devreye alınamaz.

MADDE 14/A – Yetkilendirme

Periyodik kontroller yalnızca yönetmelikte belirtilen yetkili kişiler tarafından yapılabilir. Yetkisiz kişilerce düzenlenen raporlar geçersizdir.